İsmail Beşikci: Zarema, Yahudi Devleti

Zarema, Yahudi Devleti

Theodor Herzl (1860-1904) İsrail tarihinde önemli bir kişi. 1890’larda Almanya, Rusya, Fransa, İspanya, İngiltere, ABD gibi devletlerde yaşayan Yahudi zenginleri bürolarında ziyaret ediyor. Yahudi Anavatanı’nda toprak satın alabilmek için para istiyor. Bu sırada onlara, ‘Eğer bir devletiniz yoksa, zenginliğinizin hiçbir değeri yoktur’ diyor. Ve bu sözü ısrarla dile getiriyor.

İsmail Beşikci

04.06.2021, Cum | 10:19

Zarema, Yahudi Devleti
Makaleyi Paylaş

Zarema, Fahriye Adsay tarafından  çıkarılan bir dergi. İlk sayısı 2013’te yayımlandı. Dört ayda bir yayımlanıyor. Sayı 13,  2018’de yayımlandı. Sayı 13’ten sonra, dergi 3 sene kadar yayımına ara verdi. Sayı 14, Mayıs 2021’de, birkaç gün önce okuyucularla buluştu. Zarema, Kürdçe yayın yapan bir dergi.

Avesta Yayın Yönetmeni Abdullah Keskin’in, Zarema’nı yayınını sürdürmesinde çok büyük rolü oldu. Zarema bundan sonra Avesta  Yayıncılık çevresinde yayınını sürdürecek.

Zarema’ın 14. Sayısında, Aimê Cêsaire’nin,  Fransız Komünist Partisi Genel Sekreteri olan Maurice  Thorez’i değerlendiren bir yazısı var. Yazı Fahriye Adsay tarafından Kürdçe’ye çevrilmiş.

Derginin ikinci yazısı, Haymatlos Suad’a ait. Yazı, ‘Kara Kürdler’in ve Mavi gözlü Kürdlerin, kendi kendilerini sömürgeleştirmelerini,  asimilasyona yaptıkları katkıyı inceliyor.

Fahriye Adsay,  Kendi yazısında, Sınırlar Çizilirken, Kürdistan’ın Parçalandığını vurguluyor. Böyle bir süreçte gelişen devletleşmeden söz ediyor. Bu konuyla ilgili olarak iki farklı görüşe eleştiriler getiriyor.

Fahriye Adsay ve Haymatlos Suad,  Zarema’nın yayın kurulunda  da yer alıyorlar. Yayın kurulunun öbür iki üyesi ise, Adem Warnas ve Welat Raminazad…

Cristopher  Houston’un yazısı,  Halksız Milletsiz Anti-Tarih : Antropoloji tarihinde, Kürdler, Sömürgecilik ve Milliyetçilik başlığını taşıyor. Bu yazıyı da İngilizce’den Kürdçe’ye Fahriye Adsay çevirmiş.

Dergide, Serdar Şengül’ün, Kenyalı yazar, Ngũgĩ  wa Thingo’yu değerlendiren bir yazısı da var.  Ngũgĩ  wa Thingo  Afrika edebiyatının, Afrika’nın yerli dilleriyle yapılan bir edebiyat olduğunu söylüyor. İngilizce, Fransızca, Portekizce, İspanyolca, Almanca, İtalyanca gibi dillerle  Afrika edebiyatı yapılamayacağını vurgulayan bir yazar.

Adem Warnas’ın yazısı, Dilin iktidarı, Dilsel Ayrımcılık, Dilkırım ve Kürtçe’nin Durumu başlığını yaşıyor. Kamusal alanda, iktidar tarafından baskı altındaki bir dile karşı gerçekleşen ayrımcılığın, insanlarda  o dili konuşma korkusu yarattığı irdeleniyor.

Zareme Dergisi’nin 14. Sayısında,  Hannah Arend, Veysel Baççı,  Murad Başaran,    Remazan Alan,  Surên İbrahim,  Hashem Amadzadeh, İsmail Güven gibi  yazarların yazıları da var.

Yahudi Devleti

‘Eğer bir devletiniz yoksa, zenginliğinizin hiçbir değeri yoktur.’

Avesta Yayıncılık  Theodor Herzl’in  Yahudi Devleti isimli kitabını da yayımladı. Kitap Kürdçe yayımlandı.

Dewleta Cıhũyan, Avesta Yayıncılık, İngilizce’den Kürdçe’ye çeviren Fahriye Adsay, Stembol, 2021, 149 s.

Kitapta, Louis  Lipsky’nin Giriş yazısı, Alex Bein’in de Theodor Herzl hakkında Biyografk Notlar, başlıklı bir yazısı var.

Theodor Herzl (1860-1904) İsrail tarihinde önemli bir kişi.  1890’larda Almanya, Rusya, Fransa, İspanya, İngiltere, ABD  gibi devletlerde  yaşayan Yahudi zenginleri bürolarında  ziyaret ediyor.  Yahudi Anavatanı’nda  toprak satın alabilmek için para istiyor. Bu sırada onlara, ‘Eğer bir devletiniz yoksa, zenginliğinizin hiçbir değeri yoktur’  diyor. Ve bu sözü ısrarla dile getiriyor.

Zengin bazı Yahudiler, Theodor Herzl’in geliş gidişlerinden rahatsız oluyor ve bir daha  bürolarına gelmemesini istiyorlar. Ama, Theodor Herzl, ısrarla bu Yahudi zenginlerin bürolarına gidiyor ve Yahudi anavatan için yardım istiyor.  Aynı zamanda, bu sözü tekrarlıyor: ‘Eğer bir devletiniz yoksa, zeginliğinizin hiçbir değeri yoktur.’ Zengin Yahudiler, bu ziyaretlerden rahatsız olsalar da, yardım yapmaktan kaçınmıyorlar.

Dewleta Cıhũyan (Yahudi Devleti) kitabı 1896 yılında yayımlandı.

Theodor Herzl’i Doğrulayan Olay…

Theodor Herzl’i doğrulayan  bir olay, Osmanlı-Ermeni ilişkileri konusunda yaşandı. Olay şöyle gelişti:  Harput’tan  bir Ermeni tüccar, oğlunu eğitim alması için İngiltere’ye, Londra’ya gönderir. Oğul, gerekli eğitimi alır ama Harput’a geri dönmez. Liverpool’da otel işletmeye başlar. Bu süreçte epey birikim yapar.

İkinci Meşrutiyet’in ilk aylarında,  tüccar baba, ‘Osmanlı’da artık herşey düzeldi, Türkler, Rumlar, Ermeniler vs. herkes eşit, diyerek  oğlunu Harput’a çağırır. ‘Oğul, birikimiyle Harput’a döner. Parasını Harput’daki bankaya yatırır.

Birinci Dünya Savaşı’na giden bir süreç yaşanmaktadır. Bir akşam, oğulun evinin kapısı çalınır. Kapıda üç kişi var. Biri banka müdürü, biri Harput Emniyet Müdürü,  biri Harput jandarma Komutanı. Ellerinde bir kağıt tutmaktadırlar. Oğuldan bu dilekçeyi imzalamasını isterler. Dilekçede, Bankadaki birikimlerimden, aşağıda adları bulanan kişiler de para çekebilirler, şeklinde bir ifade vardır.  Bu kişiler, banka müdürü, Harput Jandarma Komutanı ve Harput Emniyet Müdürüdür. Oğul, bunu imzalamıyor. İmzalamayı reddediyor. Kapıda öldürüyorlar. Karısına zorla imzalatıp evden ayrılıyorlar. (bak. Baskın Oran,  ‘M.K.’ ‘Adlı Çocuğun, Tehcir Anıları,  1915 ve Sonrası, Yayına Hazırlayan Baskın Oran,   İletişim Yayınları, 3. Bs.  2008, Anılar hakkında Baskın Oran’ın  değerlendirmesi, s. 18)

Bu Ermeni kadın hakkını aramak için hangi kurumlara başvuracak? Emniyet Müdürlüğü, Jandarma Komutanlığı gibi kurumlara başvuracak. Ama, operasyonu, katliamı yapanlar da onlar… Ermeni tüccarın oğlunun zenginliği bir çırpıda sıfırlandı.

                                                                 ***

Yahudiler, 5-6 Haziran 1967’deki İsrail-Arap Savaşı’nın öncesinde  de sonrasında da Filistin’de çok toprak satın almışlardı. Filistinli Araplar topraklarını çok yüksek fiyatlarla Yahudilere satıyorlardı. Bu bakımdan, Filistinli Arapların, genel olarak Arap düşüncesinin, buna bağlı olarak İslam düşüncesinin, Filistin’in İsrail tarafından işgal edildiği anlayışı pek doğru değil. Ama Filistinli Araplardan çok yüksek fiyatlarla satın alınan bu toprakların, daha sonra genişletilerek birleştirildiği, Yahudiler için anavatan oluşturulmaya çalışıldığı da   biliniyor

                                                 ***

M.Ö. 1000 yıllarında, bölgeye Kenan Diyarı deniyordu. Ve burada bir Yahudi Devleti vardı. Mısırdan kovulan Yahudiler M.Ö. 1200 yıllarında, Peygamber Musa’nın öncülüğünde bugün Filistin olarak adlandırılan Kenan Diyarı’na geldiler. Orada, Salomon (Süleyman) zamanında Yahudi Devleti kuruldu. Bugün Mescid-i Aksa denilen yerde de bir Yahudi tapınağı kuruldu. Bu tapınak Kral Süleyman’n  babası Davud Peygamber onuruna kurduğu bir tapınaktı. Yakup Peygamber’in bir adı da İsrail’dir. İsrail Devleti ismini buradan alıyor. Yakup Peygamber’in bir oğlunun adı Yahuda’ydı. Yahudiler Yahuda’nın soyundan gelenlerdi. Bu süreç Mustafa Balbal’ın,  Arap-Yahudi Çatışması ve Kürdler yazısında etraflı bir şekilde anlatılıyor.  (nerinaazad, 13 Mayıs 2021, Ayrıca bk. A. Medyalı, Kürdistanlı Yahudiler,  Berhem Yayınları,  Ankara, 1992)

Yahudi Devleti, Yahudiler arasındaki iç çatışmalardan  dolayı, M.Ö. 953’de ikiye bölünüyor. Kuzeyi, İsrail Krallığı, Güneyi Judea Krallığı. M.Ö. 722 yılında, Asur İmparatoru, İkinci Sargon İsrail Krallığı’na saldırdı, krallığı yıktı, Yahudilerin bir kısmını Babil’e bir kısmını da bugün Kürdistan dediğimiz alanlara sürgün etti. M.Ö. 586 yılında da Babil İmparatoru Nabukadnezar, Güneydeki Judea Krallığıma saldırdı, krallığı yıktı, Yahudilerin bir kısmın Babil’e be kısmını da Kürdistan topraklarına sürgün etti. Savaşlar sürecinde,  Kudüs’deki bu Yahudi Tapınağı  da yıkıldı. Sadece duvarları kaldı. Ağlama Duvarı… Bu Yahudi tapınağı daha sonra Pers İmparatoru, ikinci Kros tarafından yeniden yapıldı, ama zaman içinde o da yıkıldı. Daha sonraları bu tapınak yeniden yapıldı ama, savaşlar sürecinde  sürekli olarak hep yıkıldı.

638’de İkinci Halife Ömer döneminde, Yahudi Tapınağı’nın olduğu yere bir cami yapıldı. Bu camiye Mescid-i Aksa adı verildi. Tarihsel temelde buranın Yahudi Tapınağı olduğunu dikkatlerden uzak tutmamak gerekir. Burası, bugün üç semavi din için de kutsal mekan kabul ediliyor

                                                  ***

Roma imparatorluğu döneminde de Yahudiler çok büyük zulüm gördüler. Roma Yahudileri dünyanın dörtbir tarafına sürdü. İkinci Dünya Savaşı içinde, 1941-1945 arasında Yahudiler,  Hitler rejimi tarafından soykırıma tabii tutuldu. Ama o tarihe kadar da Yahudiler, Avrupa’da, Rusya’da  büyük, ağır zulümler yaşadılar. Bütün bunlara rağmen Yahudilerin en az 3000 yıllık anavatanlarını  unutmaması, Kenan Diyarına, dönebilmek için çok yoğun çabalar için olmaları, ülkelerinden kovulmuş, sürgün yaşayan halklara için çok önemli bir ilham kaynağı olmalıdır, bu halklar bu süreçten önemli bir mesaj almalıdır.

Bu ilişkiler, Kürdlere de ilham vermelidir.  Golda Meir, Ben Gurion, Haim Herzog gibi Yahudi liderlerin yaşam öyküleri, ekonomik durumları da, Kürd liderlere ilham vermelidir.

Kürdler bugün iki devletle ilişkilerini geliştirme çabası içinde olmalıdır. Bu iki devlet ABD ve İsrail’dir. Mısır, Ürdün, BAE, Bahreyn, Sudan, Fas  gibi Arap devletlerinin, İsraille ilişkiler kurmaya, geliştirmeye  çalıştığı bir dönemde, Arapların, Kürdleri ‘İsrail- Kürdistan ilişkileri konusunda eleştirmesi, suçlaması inandırıcı değildir.

Arap düşüncesinin de kendisini yenilemesi gerekir. ‘Yahudileri, denize dökeceğiz’, ’Araplar bir tükürse Yahudileri boğarlar’ ‘ İsrail’i yeryüzünden sileceğiz’… gibi düşünceler  gerçeklikle hiç bağdaşmıyor. Arap devletleri, Arap Birliği, İsrail’i, Ortadoğu’da, bağımsız bir devlet olarak   tanımak durumundadırlar. Bugün Filistin olarak  anılan Kenan Diyarı’nın, İsrail’in anavatanı olduğu unutulmamalıdır. Bugün, üzerinde çatışmalar gerçekleşen Mescid-i Aksa’nın, aslının, bir Yahudi Tapınağı olarak kurulduğu dikkatlerden uzak tutulmamalıdır.

Bu makale toplam: 6546 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:01:58:24
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

Juli’nin Sesi ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x