İsmail Beşikci: Kürt Hâkim

Kürt Hâkim

4-5 Temmuz 1966 Faik Bucak’ın, Urfa-Siverek yolunda iki oğluyla birlikte, arabadayken suikaste uğradığı gün. "Yarası çok ağır değildi. Ama hastanede, devlet tarafından bilinçli bir şekilde gönderilen istihbaratçı doktorun yaptığı iğne ile şehit edildi.

İsmail Beşikci

18.03.2021, Per | 20:07

Kürt Hâkim
Makaleyi Paylaş

Yusuf Serhat Bucak’ın, Faik Bucak'la ilgili kitabı yayımlandı.

Kitabın tam adı şöyle: Kürt Hâkim, Faik Bucak’ın Yaşamı, Avesta Yayınları, 2021, İstanbul.

Faik Bucak (1919-1966) kitabı, başlıca üç bölümden oluşuyor. Yazar Serhat Bucak, birinci bölümde, Faik Bucak’ın yaşamını dile getiriyor (s. 9-166). Kitabın ikinci bölümünde, Faik Bucak’ın bulunabilen Kürdçe şiirleri yer alıyor (s. 169-187). Bu bölümde Osman Sabri’nin, 1963 yılında Şam’da da kaleme aldığı Faik Bucak'la ilgili bir şiiri de var. Ayrıca, Mela İmadettin Yetiz’in, 1966’da  Faik Bucak’ın şehadetiyle ilgili olarak yazdığı bir şiir de var.

Kitabınüçüncü bölümünde, Yusuf Serhat Bucak’ın, Zozan Bucak’ın, Sertaç Bucak’ın, şehid babaları Faik Bucak’a duygularını ve düşüncelerini dile getiren yazılar yer alıyor. Bu bölümde Bayram Ayaz’ın, Faik Bucak'la ilgili bir yazısı da var (s. 188-204). Kitabın sonunda zengin bir albüm de yer alıyor (s. 209-238).

                                                       ***

Serhat Bucak, Bucak Aşireti’nde belirgin iki çizgi olduğunu belirtiyor. İşbirlikçi çizgi ve yurtsever çizgi. Yurtsever çizgiyi Mustafa Remzi Bucak’ın (1912-1965), Faik Bucak’ın ve Yılmaz Güney’in temsil ettiğini söylüyor (s.16). Bu iki belirgin gelişmenin, Kürdistan’da hemen hemen bütün ailelerde görülebileceğini de vurguluyor. Bu saptamanın, Kürd/Kürdistan analizlerinde kullanılabilecek önemli bir bilgi olduğu kanısındayım. Kitapta, Yılmaz Güney adı birkaç yerde geçiyor (s. 145-146). Yılmaz Güney Bucaklardan bir kişi olarak değerlendiriliyor.

Faik Bucak, 1954 yılında, Kozan’da kadastro hâkimi olarak çalışırken, arazideki bir keşif sırasında yaşanan bir olay var. Keşif sırasında davalı taraflardan birisi, Faik Bucak’a Kürdçe olarak küfrediyor. Yargıç Faik Bucak, ‘sen kime küfrettin, neden küfrettin…’  diye bu adamın peşine düşüyor. Bu sırada, keşfi izleyen köylüler arasında, ‘hâkim Kürdmüş!...’  şeklinde homurtular yükseliyor. Bunca zamandır, yakından tanıdıkları Faik Bucak’ın Kürd olma ihtimali, Kürdlerin de yargıç olabileceği bu köylüler tarafından hiç düşünülmemiş olduğu görülüyor. (s.60).  Bu Kürdleri, cehaletle, kaba olmakla, algısı kıt olmakla, ilkellikle tanımlamaya gayret eden resmi ideolojinin Kürdlerde yarattığı etki ile ilgili bir durum…

Benzer bir durumu Dr. Tarık Ziya Ekinci de anlatmıştı. Yaşlı bir kadın oğluna, hasta olduğunu, kendisini doktora götürmesini istiyor. Oğlu, anasını Tarık Bey’in muayenehanesine getiriyor. Dr. Tarık Ziya bey, kadına Kürdçe olarak, ‘neren  ağrıyor’ diye soruyor. Bu soru üzerine kadın oğluna dönerek, ‘Oğlum beni bir doktora göster ‘dedim. Sen beni bir Kürd’e getirdin, o da bizim gibi Kürdçe konuşuyor…’demiş.

                                                     ***

Yusuf Serhat Bucak’ın, Kürd hâkim kitabı, Kürdlerin yakın tarihi ile ilgili birçok ilişkiyi gündeme getiriyor. 1940-1941 yıllarında Dicle Talebe Yurdu çok önemli bir kurum (s.32). Musa Anter, Dicle Talebe Yurdu’ndan çok söz ederdi. O dönemlerden isimleri bugünlere kadar gelenler arasında, Musa Anter,  Dr. Tarık Ziya Ekinci, Yusuf Azizoğlu, Ali Karahan,  Mustafa Remzi Bucak, Faik Bucak, Edip Altınakar gibi isimler var.

Kitapta, Irak’taki 14 Temmuz 1958 darbesi, Mele Mustafa Barzani’nin Sovyetler Birliği’nden Irak’a, Kürdistan’a dönüşü, bunun Kürdler üzerinde yarattığı etkiler de dile getiriliyor. Türkiye’de gerçekleşen 27 Mayıs askeri darbesi, kendilerine ‘ağa’ denen 485 Kürdün Sivas’ta alınması, 55 Kürdün sürgünü, anlatılıyor. Bu çerçevede Kinyas Kartal- Faik Bucak, ilişkileri de söz konusu edilmiş. (s.91-113).

                                                                      ***

1 Temmuz 1965. Kürdlerin, Kürdistan’ın tarihinde önemli bir nokta. Bu tarihte, illegal olarak Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi kuruluyor.  Başkanlığa Faik Bucak getiriliyor. Faik Bucak, bu kuruluştan hemen sonra, partiyi legal hala getirmek için büyük çaba harcıyor. Said Elçi, Ömer Turhan,  Feqi Hüseyin Sağnıç, Derwêşê Sado, Şakir Epözdemir, Şerafettin Elçi, TKDP’nin kuruluşunda rol alıyorlar.

Kürd Hâkim kitabında, bu ilişkiler ağında, Kemal Badıllı, Şemsi Arıtıcı, Ömer Çetin, Mehmet Emin Bozarslan adları da geçiyor.

49’lar davası bu incelemede de yer yer gündeme geliyor. Dr. Naci Kutlay’ın bu konudaki düşünceleri de kitapta yer alıyor (s.97).  Faik Bucak’ı, Türkiye İşçi Partisi’ne kazanma çabaları da önemli bir süreç. Dr. Tarık Ziya Ekinci’nin, Mehmet Ali Aslan’ın, Behice Boran’ın, Mehmet Ali Aybar’ın çabaları da dikkat çekici… (s. 101-122)

                                                ***

4-5 Temmuz 1966 Faik Bucak’ın, Urfa-Siverek yolunda iki oğluyla birlikte, arabadayken suikaste uğradığı gün. "Yarası çok ağır değildi. Ama hastanede, devlet tarafından bilinçli bir şekilde gönderilen istihbaratçı doktorun yaptığı iğne ile şehit edildi." (s.152-166)

                                                              ***

Şeyh Said’in Sekreteri Fehmi Bilal’in (1887-1967) hikayeler yazdığını, Yusuf Serhat Bucak’ın bu kitabından öğrendim. Serhat Bucak, Kürd Hâkim kitabında,  Dr. Tarık Ziya Ekinci’nin anlatımlarına dayanarak, Kürdçe yazılmış 12 hikâyeden söz ediyor. Bunlar La Fontaine Masalları, fabl  şeklinde yazılmış masallar(s. 125-129).

Dr. Tarık Ziya Ekinci, Fehmi Bilal’in Isparta sürgününden sonra, Lice’ye döndüğünü, arzuhalcilik yapmaya başladığını, Kürdçe hikâyeler de yazdığını anlatıyor.

Araştırmacı-Yazar Serhat Bucak, bu hikâyelerden birini kitaba da almış. Çok çarpıcı bir hikâye. Bu hikâye kısaca şöyle:

“Güneşin tepede olduğu sıcak bir Ağustos günüydü. Zap Suyu’nun aktığı derin vadinin üstündeki düzlükte on dört-on beş yaşlarında bir köylü çocuk kuzularını otlatıyordu.  Çocuk, düzlüğün derin Zap vadisine ulaştığı yerde,  bir incir ağacı gördü.  İncir ağacının bir dalı, suyun ortalarına gelecek bir şekilde,  yayılmıştı. Dalın en ucunda ballanmış bir incir duruyordu.  Genç çocuk, ortasından çatlamış iştah kabartan bu ballı inciri koparıp almak arzusuna kapıldı.  Ağaca çıkıp incirin olduğu dala doğru uzandı.  Birden ayakları kaydı.  Dala asılı olarak boşlukta sallanmaya başladı. Ayaklarıyla ağaca tutunması olanaksızdı. Dalın kopması ve uçuruma düşmesi ve Zap’ın azgın sularında kaybolması an meselesiydi. Bu tehlikeli durumdan kurtulmak için feryad etti.  ‘Kimse yok mu, ölüyorum, kurtarın’  diye avazı çıktığı kadar bağırmaya başladı.

O sırada üzerinde siyah bir cüppe, başında sarık ve elinde kara kaplı kitapla geçmekte olan molla bu acıklı feryadı duyarak, incir ağacına yaklaştı. Uçurumun kenarındaki, incir ağacının dalında sarkan çocuğun konumunu anlamakta güçlük çekti. Ölümle burun buruna olan çocuğu kurtarma girişiminde bulunmadan önce akıldışı bulduğu bu olayın sırrını çözmek istedi. Dala asılı duran çocuğun gerçek bir insan olup olmadığını, karşılaştığı olayın şeytanimi xudaî mi (Tanrısal mı) olduğuna karar verebilmek için, elindeki kara kaplı kitaba bakması gerekiyordu. Önce kara kaplı kitaba bakmaya karar verdi,  Çocuk, “imdat beni kurtar” diye bağırırken,  hoca efendi karıştırdığı elindeki kitapta Ecinniler bölümünü bulup okuduktan sonra, olayın xudaî değil, şeytani bir olay olduğuna hükmetti ve çocuğu kendi halinde bırakarak, yoluna devam etti”

Yazar, bu hikâye ile ilgili olarak şu şekilde bir yorum yapmış. “Fehmi Bilal,  kaleme aldığı bu hikaye ile,  Kürt bölgesinde egemen olan dinsel fanatizmin, insan hayatını tehlikeye sokacak kadar ileri bir bağnazlığa vardığını, anlatmaya çalışıyor ve yobaz din adamalarının, Kürtlerin geri kalmasındaki olumsuz rolünü sergiliyordu.” (s.126-127)

Bu makale toplam: 7608 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:20:19:47
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x