İsmail Beşikci: Juli’nin Sesi

Juli’nin Sesi

Juli’nin Sesi romanında . dikkatimi çeken en önemli husus, yazarın Kürdçe’ye çok önem vermesi. Bu çok bilinçli bir tutum. Bütün insan isimleri Kürdçe yazılmış. Bütün dağ, ova, yayla, nehir, göl vs. isimleri Kürdçe yazılmış. Köy isimleri Kürdçe yazılmış, mahalle, semt isimleri Kürdçe yazılmış. Bütün bitki, ağaç, ot vs. isimler Kürdçe yazılmış. Yemek isimleri, daha birçok konunun, malzemenin isimleri Kürdçe yazılmış. Bu tutumun, Kürd/Kürdistan sorununda çok önemli, çok yüksek bir bilinç olduğunu düşünüyorum.

İsmail Beşikci

07.05.2021, Cum | 11:44

Juli’nin Sesi
Makaleyi Paylaş

Bu yazı, İdris Erenç’in, Juli’nin Sesi romanı ile ilgili  bazı düşüncelerimi ve duygularımı içermektedir.

Juli’nin Sesi, Sîtav Yayınları, 2. Bs.  Ankara 2020, 467 s.

Önce, yazar İdris Erenç hakkında kısa bir bilgi. 1972, Şemdinli doğumlu. Yaklaşık 8 yıl gerillada kalmış. 2001 yılında İran tarafından yakalanıp Türkiye’ye teslim edilmiş. Müebbed hapis cezasına çarptırılmış. 19 yıldır cezaevinde.

Juli’nin Sesi romanında  .  dikkatimi çeken en önemli husus, yazarın Kürdçe’ye çok önem vermesi. Bu çok bilinçli bir tutum. Bütün insan isimleri Kürdçe yazılmış. Bütün dağ, ova, yayla, nehir, göl  vs. isimleri  Kürdçe yazılmış. Köy isimleri Kürdçe yazılmış, mahalle, semt isimleri Kürdçe yazılmış. Bütün bitki, ağaç, ot vs. isimler Kürdçe yazılmış. Yemek isimleri, daha birçok konunun, malzemenin isimleri Kürdçe yazılmış. Bu tutumun, Kürd/Kürdistan sorununda çok önemli, çok yüksek  bir bilinç olduğunu düşünüyorum. Yazar bu tutumunu ifade etmiyor. ‘Şöyle yaptım, böyle yaptım ‘ demiyor.  Yazılarıyla bunu açıkça ortaya koyuyor.

Romanda, dikkatimi çeken ikinci konu ise, olayların Şemdinli kırsalında geçmesi. Bunu biraz açmam gerekiyor: 1962-1964 arasında , Bitlis’de, 34. Piyade Alayı’nda askerlik yaptım. Alaydan bir bölük, 1963 bahar ve yaz aylarında, Sonbahar’a kadar,  Şemdinli’de sınır bölgelerinde görevlendirilmişti. Ben de bu bölük içindeydim. Yedeksubay, teğmendim.

Bölük, Van, Gürpınar, Başkale, Yüksekova üzerinden Şemdinli’ye, oradan da sınır bölgelerine varmıştı. Haruna, Diman, Tisi, Derebani, Sirünüs, Bembo, Şapatan, Nehri, Evliyan, Benavik, Besosin, Zerin, Mavan, Rubaruk, Biskan, Grana, Kelit, Herki, Bedaw, Nugaylan… Bölük, bütün bu alanlara yaya olarak varıyor, çevrede keşif faaliyeti yaya olarak yapılıyordu. Malzemeler, geri tepmesiz top, 81’lik havan, 101’lik havan gibi silah araç gereçleri katırlarla taşınıyordu. Motorlu araçlar için yol yoktu. Bütün yürüyüşler patika, keçi yolu üzerinde yapılıyordu. 1990 ları, 2000’leri 1960’lardan ayıran en önemli fark artık, bölgede ulaşımın motorlu araçlarla yapılabiliyor  olmasıdır.

İdris Erenç’in romanını okurken, bütün bu alanları, yazarla, başkahraman, Zerwanla  birlikte dolaşır gibi oldum. Yukarıda sıralamaya çalıştığım  köylerin çoğunun adı romanda sık sık geçiyor. Romanın, beni, 1963’ e götürdüğünü söyleyebilirim.

O günlerde, Kürdler,  Mele Mustafa Barzani önderliğinde, demokratik ve ulusal hakları için, Irak ordusuyla savaşıyordu. Top sesleri, sınırda çok rahat bir şekilde duyuluyordu. Irak savaş uçaklarının peşmergeler üzerine, Kürd köyleri  üzerine bıraktığı bombalar, sık sık Gerdi ve Herki alanlarına da düşüyordu.

Haruna, Diman taraflarında Humaro Aşiret vardı. Şemdinli, Aşağı Katuna, Masuri, Helena, Şeyxan taraflarında Zerza Aşireti yaşıyordu.  Benavik, Besosin,  Mavan taraflarında Gerdi Aşireti, Herki, Bedkar, Nehri taraflarında Herki Aşiret vardı.

Şemdinli, Herki Aşireti’nin yaşadığı alanlarda Barzan Aşireti’ne, (Başur) Gerdi Aşireti’nin yaşadığı alanlar da Bradost Aşireti’ne (Başur) komşuydu. Zerza Aşiret’nin yaşadığı alalar ise, Rojhilat’daki,  Zerza Aşireti’n komşuydu.

Juli, Girana ve  Kelit arasındaki çok yüksek, çok sivri, kılıç gibi yükselen, çıkmanın, inmenin mümkün olmadığı yalçın kayalıkların adıdır. Juli kayalıkları

                                                                 ***

Yazar İdris Erenç’in Kürdçe üzerindeki hassasiyet çok yüksek, çok olumlu. Bu hassasiyeti dikkate alarak,  romanda geçen insan isimlerini, dağ, ova, ırmak isimlerini, köy isimlerini,  ot, bitki isimlerini  vs. sıralamaya çalışacağım.

Kadın -erkek insan isimleri

Behiya, Sitî,  Tutya,  Kavîs, Asmin,  Zerwan,  Helgurt,  Hana, Sarya,  Helmet,  Boğduz, Mîzgin Gerdi Xaanemir,  Mela,  Beko, Mizar, Kîjoley,  Dapîrkê, Asê, Nazê, Direwana, Menar,  Rûbare, Serkemi,  Siyad, Devut, Sonya, Hişyar

Şerwan, Sofi Kîyal,  Aru, Talha, Dizo, Sîhad, Bahadır, Harpos, Ruken, Husev,  Siyamek, Avreş, Avareş, Ferydun, Merze, Bişeng, Julya, Marya, Bênaw, Siber, Tajdin Nêrgiz, Sih, Meduse, Mîra, Mem, Hanak, Siye, Têkoşer, Hejar,  Siber,  Kekis, Heci, Nadya, Aryem,  Şexo,Si, Simko, Sih, Dale,  Sewdin, Nêçir,  Pesop, Xurto, Serjiniq Zana, Sefin, Gûyi, Sakina Çenedirêj,  Roza,  Bager, Ertuş,  Azad, Deman, Jêhat, Leto, Helane,  Şawirte,  Zerdest,  Rêber,  Garzan, Kezvan,  Jinda, Beritan,  Lolan, Lorin, Karoj, Xeşmer, Amed, Serhatki, Delil,  Çekdar,  Hindirin,  Tîrêj,  Xemgin,  Zerdan, Mezdan, Ezwer, Sixo,  Rozan, Şewger, Lêlkan, Silko, Yektaw,  Bedran, Sipan,  Cigerxwin,  Heyal, Diyana, mEyaz, Aşti,  Rezan,  İso,  Şeo, Bade

Dağ, Ova, Yayla, Irmak, Göl İsimleri

Mesiro, Juli kayalıkları, Mergê Dağı, Zêr Boğazı, Mergêsor,  Diyane,  Gêliya Eli Beg Şeqlewa, Hêrir, Mesîf, Hewler, Çiyaye Reş,  Şîlan,  Pedro, Şîwe, êroz, Herguş, Zet ormanları, Zin Boğazı, Kekeç Dina, Sergele Boğazı,  Siro Dağları, Bêsendrax, Berxwedan,  Çeman, Belûtya Goste,  Silo Yaylası,  Pesen Suyu,  Salaran Köprüsü, Goman Tepesi,  Dalamper dağı,  Zerza,  Geliyê Xane,  Mirgêwer, Xakurkê,  Gare, Katuna, Tise,  Helane, Dilan,  Kon, Bizmik Siro dağa, Gostê,   PîrêSin,  Gavan, Şexan, Kurêjehro,  Çemçû, Stûne ormanalrı,  Çerçela Gölü,  Xira dağı,  Pîran  Geliyê Reş Suyu,  Desta Hente, Mergesor Ormanları, Morê Dağı, Tabure Eraba,  Dala Aşurte,  Çil û çar, Tepe Helikoptere Noktê Pêsu

Kaniyê Eliyê Direj, Kerêmxan, Şirwan, Kewerte Tepesi, Sertat Boğazı, Geliyê Şin,  Şerwan, Gemana, Karker Dağı,  Şanider Mağarası,  Deşta Heyate,

Köy İsimleri

Rizê, Hupê, Kêru, Girana,  Enkawa, Kelet,  Rubaruq, Mavan,  Begignê, Banê, Niştimanperwer,  Kelaşin, Navşar,  Kışpila,  Sûne, Derke, Are,  Şapatan, Zerin Zine,  Benavik, Besosin,  Begolte,  Bazgira, Hardin, Çuman,  Kerket,  Nehri, Begird, Musanê, Nêrkulê,  Helena,  Katune, Şikeftan , Rubînus, Çerçela, Are, Babka,  Herguş,  Bazgira,  Aşağı Gerdiya

Bitki, ot isimleri

Kerkul, heliz,  mende, luşe, sow, kurat , kereng, kiwark, surya, siyabo, gasos, hegedan, rêvas,  talke,  tevri, tirşok, şîr, guzebest, gırşîk,  Kezvan, tujik,  hespir,  soryas, lusi, spink, punk,  binewş,  cotir, guharesk

                                                               ***

Juli’nin Sesi romanında, başkahraman, vekil öğretmen  Zerwan, gerillaya katılmış, uzun süre çatışmalarda yer almış, yaralanmış bir  kişi. Dünyadaki gelişmeler hakkında bilgisi olan, gelişmeleri izlemeye çalışan, Kürdlerin dünyadaki, Ortadoğu’daki konumunu, statüsüzlüğünü ferkeden  bir kişi

Yukarıda, sıralamaya çalıştığı isimler incelenirken   farkedilmiştir. Yazar İdris Erenç, sadece Bakur’daki dağ, ova… isimlerini dile getirmiyor, yerine ve zamanına göre, Başur’daki, Rojhilat’daki , Rojava’daki, dağ, ova, ırmak, semtlerinden de söz ediyor. Yazarın, başkahraman vekil öğretmen Zerwan’ın, Başur, Rojhillat, Rojava’daki gelişmelere örgütlere, kurumlara, örneğin, Qusımlo peşmergelerine, Barzani peşmergelerine karşı    olumlu bir tutumu var. Juli’nin Sesi, romanında başkahraman, vekil öğretmen Zerwan’ın bir peşmergenin  oğlu olduğuna da işaret etmek gerekiyor. Gelişmeler dile getirilirken bu durumu da ferkediyoruz.

 

 

Bu makale toplam: 4986 kişi tarafından görüldü.
Son Güncellenme:03:17:40
Bu gönderiye hiç yorum yapılmamış! İlk yorum yapan kişi olmak ister misin?
Nerina Azad

İsmail Beşikci

Yazarın Önceki Yazıları

Zarema, Yahudi Devleti ‘Ateşte Doğanlar’ Kadri Hoca… Kürt Hâkim Alevilik Üzerine II ‘Aleviler ve Sosyalistler’ Kitabı Üzerine Uygur Türkleri Başkanlık Seçimleri, ABD Üniversite Raporu OFra Bengio’nun Kürd Liderlere Eleştirisi Dr. Said Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Maaş Sorunu… Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde PKK-Haşdi Şabi İşbirliği Ama Onlar Kardeştiler… Mustafa Suphi ‘Kürdistan Ortadoğu’nun Polonya’sıdır’ İSkan Tolun II Kürt Dil Hareketi (Harekata Zımanê Kurdî) II ‘Doğumun Ölümü’ Kürt Dil Hareketi (Hereketa Zimanê Kurdî) Kürdistan Bayrağı’nın ve KDP Binasının Yakılması Üzerine… Ermeniler, Kürdler, Azeriler Devrimci Doğu Kültür Ocakları Eylül 2020 Kürdler-Kürdistan Bir AİHM Başkanı Halepçe arşivlerinin yakılması ve KDP’ye saldırı Devran İskan Tolun Woodrow Wilson Harf Devrimi’nin Kürdler İçin Anlamı Mehmet Elbistan Kürtler, Şehir Şehirlileşme ‘Kürt Çalışmaları…’ Zini Gediği Katliamı Kürd Tarihini Kürdlerin Yazması… ‘Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ II ’Kürtlerin Kürt Olmama Hakkı’ Değinmeler-2 Irkçılık Üzerine Seyid Ahmed Cebari Şengal, Afrin Mustafa Selîmî Kemalizm ve Kürd Ulusal Sorunu Orhan Kotan’ın Şiiri Leylan - II Kürt Meselesiyle İlgili Bir Projen Var mı? Leylan Xwebûn Orta Karadeniz’de Etnisite İlişkileri Alevilik Üzerine… Güvenli Bölge Duvarımızı Yapamadık… Doktor Said Alevilik ve Tarihi Bitlis ve Ahalisi 1916 Kürd Tehciri Bir Diplomatın Anıları Xızır Nasıl Ali Oldu? Kürd Tarihi Üzerine Gözlemler Adıyla Çağırmak Kürdistan’ın Güneyinde Soykırım Kürdlerin Tarihi Milliyetçilik Üzerine Hong Kong, Kürdistan ‘Kürtlerle Türkler’ Ortadoğu’da Devletlerin Kurulması Abdurrahman Qassemlu’nun Katledilmesinin 30. Yıldönümü Üniversitenin Bilim Anlayışında Temel Sorunlar Cumhuriyet, 19 Mayıs 2019 'Özgürlük İçin Sanat' Helsinki’de Sosyal Forum Teknoloji, Bilim, Eğitim Milletler Cemiyeti Döneminde Kürdler/Kürdistan Hewler - Duhok - Zaho Bir Tartışma Üzerine… Dönemin Romanları Eleştirilerin İzinde Rêya Heqîyê (Alevilik) ABD Ziyareti - IV ABD Ziyareti - III ABD Ziyareti - II ABD Ziyareti - I Berlin’de Dersim 37-38 Paneli Başur’da Siyaset Duhok-Hewlêr Gezisi Kürdçe Yasaklarının İşlevi ‘Aleviliğin Doğuşu’ II ‘Kimliksiz Çığlıklar’ Türkiye’de Adalet Arayışları 'Aleviliğin Doğuşu' Kürdlere Soykırım… Moskova’da Kürd Konferansı Cevat Geray’a Sevgi… Bilim Ahlakı Mahallenin Arkadaşları Selahattin Demirtaş’ın Şarkısı Canip Yıldırım Kütüphanesi Devşirmeler ve Devletsizler Dağ Kavmi - II Adaylar… Dağ Kavmi -I Geleceğini Belirleme Hakkı ve Kürdler Farhad Daftary, Şiilik Alevilik Şiizm ‘Türklük Sözleşmesi’ Timure Halil Hakkında … Düşmanlarını Sevindiren Bir Halk… Celal Talabani... Kürdler Zoru Başardı… Bağımsızlık... Güvenlik... Domino Etkisi Referandum-Bağımsızlık Tartışmaları Danimarka Seyahati Sekesûr’da Kürd-Alevi Soykırımı İnsanlık Araştırmaları Merkezi Fahriye Adsay’ın Eleştirileri Üzerine… Bir Kürd... İki Kürd... Üç Kürd Yezda... Ermeniler, Kürdler… Yeni Bir KDP Kurma Çalışmaları Hasta Adam Avustralya Gezisi Hayatımdan Kesitler Birey Toplum İlişkileri Peşmergelik Yüce Bir Değerdir Kaderine Küsmek Kürd Halkının, Kürdistan’ın Başı Sağolsun… Kürdistan’ın Hayırlı Evladı Doktor Said Suriyeli Mülteciler Parlamento Milli Düşünce Sempozyumu Desmond Fernandes Kürtlerin Bulunduğu Ülkeler Bölünemez!... Kürtler Ne İstiyor? Eşkiya 28 Devlet Bağımsız Kürdistan’ı Tanımayacak... Devlet, İslam, Kürdler ve Darbe Pencinarîler II Pencinarîler I Azim... 'Afrika Edebiyatı' Üzerine… Yaresan (Ehl-i Hak) Rêya Heqîyê, Ezdan Zağros’un Ötesine… Süleymaniye Merkez Güvenlik Karargahı 'Peçar Tenkil Harekatı/1927' Üzerine Birkaç Söz İttifaklar Mahmut Yeşil’e Sevgi… Tunceli Kanunu, Getirdiği Esaslar ve Devletin Asimilasyon Planları Yakındoğu’nun İmhası ve Pontus Sorunu Keşiş’in Torunları Dersimli Ermeniler Anlıyorum Ama Konuşamıyorum 1128 Akademisyen Yaşar Kaya Alevilik... Elveda Güzel Vatanım Alevilerin Kitabı Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan III Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan II Uluslararası Barışı Kurma Çabaları, Kürdler/Kürdistan (I) Komkurd-An Nelson Mandela - Aziz Sancar Barış, Yüzleşme, Müzakere İBV Hewler Temsilciliği 558. Oturma Şengal’i Ziyaret Şengal TBMM Kürdlerde/Kürdistan’da Ana Sorun Özyönetim Üzerine... Norveç Seyahati Alaine Tuoraine’e Eleştiri Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde Yönetim Zaafları Güneşin Krallığı Keyakisar Barzani bir dönem daha görevde kalmalıdır Temel şart Kürdistan Ordusu! Girê Spî'nin Kurtarılması... Üniversitenin Ana Sorunu Mardin: Hüzünlü Kent Alevilik-Müslümanlık Osmanlılar ve Acemler Arasında Kürdler İslam’ın barış, huzur, adalet ve eşitlik anlayışı Kerbela’da son buldu Kürd Kültürü Neden Yağmalanıyor? Kürd Êzidîlerin Azizesi 'Begê' İki Olay Üzerine Düşünceler Barış ve Çözüm Süreci - III Eleştiriler Ev Jin û Mêrê bi Maskê Barış ve Çözüm Süreci - II Murat Bozlak’a sevgiler... Barış ve Çözüm Süreci… Rejim, İslamileşme, Kürdler/Kürdistan Alman Şarkiyatçı Dr. Friç Soykırımlar ve Devletsiz Halklar IŞİD’in Zuhuru Şeyh Ahmet, IŞİD Saldırıları ve Osman Baliç'in Katili Ulusların Kendi Geleceklerini Tayin Hakkı ve Kürdler/Kürdistan Bitlis Anıları, 1960’lı Yıllarda Bitlis’de Yaşam Uluslararası Bitlis Sempozyumu Barzaniler Değinmeler İfade Özgürlüğü ve ABD Türk Siyasal Kültürü Üzerine… Birleşik Krallık, Fransa, Kürdler/Kürdistan Anti-Kürd Uluslar arası Nizam Kürd/Kürdistan incelemelerinde temel soru... Ulus İnşa Sürecinde Dilin Rolü Mustafa Barzani'yi sevgiyle anıyoruz Düşün Hayatında ve Edebiyatta Kurumlaşmalar Yakındoğu’nun İmhası,1915 Ermeni Soykırımı ve Hrant Dink’in Katledilmesi Resmi İdeolojinin Temel Özelliği Roboski – Goyiler Türk-İslam Sentezi ve Kürd Sorunu Kürdistan sorunu her şeyden önce duruş sorunudur Barış
x